Agar sizning saytingiz, CRM'ingiz yoki mobil ilovangiz mijozlarning ismi, telefon raqami yoki pasport ma'lumotlarini yig'sa, shaxsiy ma'lumotlar qonuni sizga ham tegishli. Uzoq vaqt davomida qoida oddiy edi: O'zbekiston fuqarolarining shaxsiy ma'lumotlari O'zbekistondagi serverlarda saqlanishi kerak. 2026-yil mart oyida bu talab sezilarli darajada o'zgardi.
Qisqa javob: hozir biometrik va genetik ma'lumotlar, shuningdek O'zbekistonda ishlaydigan telekom operatorlari foydalanuvchilari ma'lumotlari mamlakat ichida saqlanishi shart. Qolgan shaxsiy ma'lumotlarni qonundagi shartlardan biri bajarilsa, chet eldagi serverda ham saqlash mumkin.
Quyida nima o'zgarganini, bu sayt va dasturlar uchun nimani anglatishini hamda serverni qanday tanlashni tushuntiramiz. Bu maqola huquqiy maslahat emas: aniq holat uchun yurist bilan gaplashing va qonun matnini lex.uz saytida tekshiring.
Shaxsiy ma'lumotlar qonuni: qisqa tarix
Asosiy hujjat — O'zbekiston Respublikasining 2019-yildagi "Shaxsga doir ma'lumotlar to'g'risida"gi O'RQ-547-son Qonuni. Keyinchalik unga 27-1-modda qo'shildi: unga ko'ra fuqarolarning shaxsiy ma'lumotlari axborot tizimlarida, jumladan internetda qayta ishlanganda, O'zbekiston hududida joylashgan texnik vositalarda yig'ilishi va saqlanishi talab qilingan. Shu sababli ko'p kompaniyalar serverlarini mamlakat ichiga ko'chirdi.
2026-yil 26-martda Prezident O'RQ-1125-son qonunni imzoladi. U 27-martdan kuchga kirdi va 27-1-moddani yangi tahrirda bayon qildi.
2026-yildan nima o'zgardi
Majburiy O'zbekistonda saqlanadigan ma'lumotlar
Yangi tahrirga ko'ra, quyidagilar O'zbekiston hududida saqlanishi kerak:
- jismoniy shaxslarning biometrik ma'lumotlari (masalan, yuz tasviri, barmoq izi kabi identifikatsiya uchun ishlatiladigan ma'lumotlar);
- jismoniy shaxslarning genetik ma'lumotlari;
- O'zbekistonda faoliyat yuritayotgan telekommunikatsiya operatorlari xizmatlaridan foydalanuvchilar ma'lumotlari.
Chet elda saqlash mumkin bo'lgan ma'lumotlar
Boshqa shaxsiy ma'lumotlar chet elda saqlanishi va qayta ishlanishi mumkin, agar quyidagi shartlardan biri bajarilsa:
- Chet davlat shaxsiy ma'lumotlarni bir xil darajada himoya qiluvchi davlat sifatida tan olingan. Bunday davlatlar ro'yxatini Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.
- Operator vakolatli davlat organi tasdiqlagan talablarga mos standart shartnoma shartlari yoki majburiy korporativ qoidalarni qabul qilgan va ularga rioya qiladi.
- Operator vakolatli organ ro'yxatidagi xalqaro standartlarga amal qiladi.
Maqola yozilgan vaqtda davlatlar ro'yxati, shartnoma shartlari va standartlar ro'yxati haqidagi ommaviy ma'lumotlar cheklangan edi. Shuning uchun chet eldagi serverga ko'chishdan oldin bu hujjatlar qabul qilinganini va ularning mazmunini tekshiring.
Bu sayt va dasturlar uchun nimani anglatadi
Oddiy sayt va ariza formasi
Agar sayt faqat ism va telefon raqamini yig'ib, menejerga yuborsa, bu shaxsiy ma'lumot hisoblanadi, lekin biometrik emas. Yangi tahrirga ko'ra bunday ma'lumotlar uchun chet eldagi hosting mumkin, ammo shartlardan biri bajarilishi kerak. Bundan tashqari, qonunning boshqa talablari o'z kuchida qoladi: subyektning roziligi, maqsadga muvofiqlik, ma'lumotlarni himoya qilish.
Biometriya bilan ishlaydigan tizimlar
Yuzni tanish orqali kirish, Face ID asosida xodimlar davomati, shaxsni tasdiqlash uchun selfi — bularning barchasi biometrik ma'lumotlar bilan ishlaydi. Bunday tizimlarni loyihalashda ma'lumotlar bazasi va fayl ombori boshidanoq O'zbekistondagi serverlarda rejalashtirilishi kerak.
Tibbiyot, ta'lim va moliya
Klinikalar bemorlarning elektron kartalarini, o'quv markazlari bolalar haqidagi ma'lumotlarni, moliyaviy kompaniyalar pasport va daromad ma'lumotlarini saqlaydi. Masalan, MyClinic kabi klinika tizimlari bemorlar kartalari, jadval va moliyani bir joyda yuritadi. Bunday sohalarda shaxsiy ma'lumotlar qonunidan tashqari tarmoq qoidalari ham bo'lishi mumkin, shuning uchun huquqiy tekshiruv majburiy qadam.
Lokalizatsiyadan tashqari nimalar muhim
Serverning joylashuvi — qonunning faqat bir qismi. Ma'lumot qayerda saqlanishidan qat'i nazar, operator uchun boshqa majburiyatlar ham bor:
- Rozilik: shaxsiy ma'lumot yig'ishdan oldin foydalanuvchining roziligini olish va uni isbotlay olish. Ariza formasi yonidagi belgilash katakchasi va maxfiylik siyosatiga havola — minimal talab.
- Maqsadga muvofiqlik: faqat e'lon qilingan maqsad uchun kerakli ma'lumotni yig'ish. Qo'ng'iroq uchun ariza formasida pasport raqami so'ralmasligi kerak.
- Himoya: shifrlash, kirish huquqlari, harakatlar jurnali va zaxira nusxalar. Ma'lumot sizib chiqsa, javobgarlik operatorda.
- Ma'lumotlar bazalarini ro'yxatdan o'tkazish: avvalgi tahrirda O'zbekistonda saqlanadigan bazalarni Shaxsiy ma'lumotlar bazalari davlat reyestrida ro'yxatdan o'tkazish talabi bor edi. Bu talab hozir qanday qo'llanishini yurist yoki vakolatli organ orqali aniqlang.
Serverlar O'zbekistonda: qanday variantlar bor
Mahalliy data-markazdagi VPS yoki bulut
Eng tez yo'l: O'zbekistondagi provayderdan virtual server yoki bulutli resurs ijaraga olish. Bu yerda tezlik mahalliy foydalanuvchilar uchun yaxshi, to'lov so'mda, ma'lumotlar mamlakatdan chiqmaydi. Hosting turlari haqida batafsil domen va hosting maqolasida yozganmiz.
On-premise: o'z serveringiz
On-premise — bu tizim kompaniyaning o'z serverida yoki u tanlagan data-markazdagi uskunada ishlashi. Ma'lumot ustidan nazorat to'liq, lekin uskuna, elektr, zaxira nusxa va xavfsizlik uchun javobgarlik ham sizda. Bu variantni odatda bank, davlat bilan ishlaydigan va katta korporativ mijozlar tanlaydi.
Gibrid sxema
Ko'p hollarda eng to'g'ri yechim — ma'lumotlarni ajratish. Masalan, biometriya va eng sezgir jadvallar O'zbekistondagi serverda, statik fayllar, CDN va analitika esa global provayderda. Bunda qaysi ma'lumot qayerda yotishini aniq hujjatlashtirish muhim.
| Variant | Afzalliklari | Nimalarga e'tibor berish kerak |
|---|---|---|
| Mahalliy VPS yoki bulut | Tez ishga tushadi, ma'lumot mamlakatda | Provayderning zaxira va SLA shartlari |
| On-premise | To'liq nazorat | Uskuna, xavfsizlik va qo'llab-quvvatlash xarajatlari |
| Gibrid | Moslashuvchanlik | Ma'lumotlar oqimini aniq hujjatlashtirish |
Tizimni qanday tayyorlash kerak
- Ma'lumotlar xaritasini tuzing: qanday shaxsiy ma'lumot yig'iladi, qayerda saqlanadi, kim kiradi.
- Toifalarni ajrating: biometrik, genetik va boshqa ma'lumotlarni alohida belgilang.
- Huquqiy asosni tekshiring: rozilik matni, maxfiylik siyosati va chet elga uzatish shartlari bo'yicha yurist bilan gaplashing.
- Infratuzilmani tanlang: mahalliy server, on-premise yoki gibrid.
- Zaxira nusxa va monitoringni sozlang: zaxira nusxalar ham shaxsiy ma'lumot, ular ham to'g'ri joyda saqlanishi kerak.
- Kirish huquqlarini cheklang: xodimlar faqat o'z ishi uchun kerakli ma'lumotni ko'rsin, harakatlar jurnalga yozilsin.
Agar tizim allaqachon chet elda ishlayotgan bo'lsa va uni ko'chirish kerak bo'lsa, buni to'xtovsiz qilish rejasi haqida saytni boshqa hostingga ko'chirish maqolasida yozganmiz.
SyncLab qanday yordam beradi
Biz bulutli yechimlar va DevOps yo'nalishida tizimlarni O'zbekistondagi data-markazlarga, VPS'ga yoki mijozning o'z serveriga joylaymiz: server sozlash, SSL, zaxira nusxa, monitoring va kirish huquqlari. Yangi sayt yaratish yoki CRM loyihasida ma'lumotlar qayerda saqlanishini birinchi kundan rejalashtiramiz. Infratuzilmani doimiy yuritishni topshirmoqchi bo'lsangiz, DevOps autsorsing haqida o'qing. Bunday ishlar narxi loyihaga qarab alohida hisoblanadi.
Biz yuridik firma emasmiz: huquqiy xulosa uchun yuristga murojaat qiling, texnik qismini esa bizga ishonib topshirishingiz mumkin.
Ko'p beriladigan savollar
Shaxsiy ma'lumotlarni O'zbekistonda saqlash hali ham majburiymi?
Qisman. 2026-yil 26-martdagi O'RQ-1125-son qonun bilan 27-1-modda o'zgartirildi. Endi O'zbekiston hududida saqlanishi shart bo'lganlar: biometrik ma'lumotlar, genetik ma'lumotlar va O'zbekistonda ishlaydigan telekommunikatsiya operatorlari xizmatlaridan foydalanuvchilar ma'lumotlari. Boshqa shaxsiy ma'lumotlarni qonundagi shartlardan biri bajarilganda chet elda saqlash mumkin. Aniq holatingiz bo'yicha yurist bilan maslahatlashing.
Shaxsiy ma'lumotlarni chet eldagi serverda qanday shartlarda saqlash mumkin?
Qonun uchta shartni nomlaydi: chet davlat shaxsiy ma'lumotlarni bir xil darajada himoya qiluvchi davlat sifatida tan olingan bo'lsa; operator vakolatli organ talablariga mos standart shartnoma shartlari yoki majburiy korporativ qoidalarni qabul qilib, ularga rioya qilsa; yoki operator vakolatli organ ro'yxatidagi xalqaro standartlarga amal qilsa. Davlatlar ro'yxatini Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.
Sayt yoki CRM uchun O'zbekistondagi server kerakmi?
Bu qanday ma'lumot yig'ishingizga bog'liq. Agar tizim biometrik yoki genetik ma'lumotlarni qayta ishlasa yoki siz telekom operatori bo'lsangiz, ma'lumotlar O'zbekistonda saqlanishi kerak. Oddiy ism va telefon raqami yig'adigan sayt uchun chet eldagi serverga qonunda yo'l ochilgan, lekin shartlar bajarilishi kerak. Qarorni yurist bilan birga qabul qiling.
On-premise nima va qachon kerak?
On-premise — bu dastur va ma'lumotlar bulutli provayderda emas, kompaniyaning o'z serverida yoki O'zbekistondagi ma'lum data-markazda ishlashi. U qonun talab qilgan ma'lumotlar uchun, ichki xavfsizlik siyosati qattiq bo'lgan kompaniyalar va ma'lumot ustidan to'liq nazoratni xohlaganlar uchun mos.
SyncLab tizimni O'zbekistondagi serverga joylab bera oladimi?
Ha. Biz tizimni O'zbekistondagi data-markaz, VPS yoki mijozning o'z serveriga joylaymiz, zaxira nusxa, monitoring va kirish huquqlarini sozlaymiz. Narx loyihaga qarab alohida hisoblanadi.
